ਅਰਾਵਲੀ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਬਚਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ – ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 7 ਅਗਸਤ – ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਬੂਟਾ ਜ਼ਰੂਰ ਲਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਵੇ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਨੇਸਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 77ਵੇਂ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਵਣ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੌਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਵਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਓ ਨਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਵਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਇੱਕ ਰੁੱਖ-ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ’ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਇੱਕ ਰੁੱਖ-ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ’ ਅਤੇ ‘ਹਰਿਆਣਾ ਫੌਰੈਸਟ ਨਿਊਜ਼’ ਦਾ ਵਿਮੋਚਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਹਰਿਆ ਹਰਿਆਣਾ’ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਨਿਬੰਧ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਇਆ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅਰਾਵਲੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਰਾਵਲੀ ਬੋਲ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੀ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇਣ ਬਦਲੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਵਾਂगे। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਣ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਇਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਾਰਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਸੰਸਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ।

ਸਾਰੇ 90 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ ਵਣ ਮਹਾਂਉਤਸਵ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਵਣ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ 30 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਕਰਨਾਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਨੇਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਰੇ 90 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਣ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਂ ਅਭਿਆਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕੇ।

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ 75 ਨਮੋ ਪਾਰਕ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 75 ਨਮੋ ਪਾਰਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ‘ਤੇ 5 ਤੋਂ 100 ਏਕੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀ-ਵਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਮਾਰਗ, ਸਾਈਕਲ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਕਰਨਾਲ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀ-ਵਣ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਮੁਰਥਲ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਦੇ ਸਢੌਰਾ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਵਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਚਵਟੀ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਰੂਕੇਤਰ ਦੇ 48 ਕੋਹ ਖੇਤਰ ਦੇ 134 ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਪੰਚਵਟੀ ਵਾਟਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੂਜਨੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੁੱਖ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਤਣਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਭਵਿੱਖ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਬੂਟਾ ਲਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਬੋਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਬੀਜ ਬੋਉਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੂਜਨੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮਤਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਦੱਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸੰਸਕਾਰ ਹੈ।

‘ਇੱਕ ਰੁੱਖ-ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ’ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ‘ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ’ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨ ਹੈ। ਮਾਂ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ 40 ਲੱਖ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵਧਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲਾਏ ਗਏ ਹਰ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਰੱਖ ਕੇ ਰੁੱਖ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਬੂਟਾ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਆਸ, ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੂਬਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਬੂਟਾ ਲਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਪੰਚਾਇਤਾਂ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗੀ।

ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਦਰਤ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਏ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਉਪਯੋਗੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਨੇਸਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਰਿਆਲੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਦਰਤ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਏ। ਕੰਕਰੀਟ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਫ਼ ਰੁੱਖ ਹੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੈ

ਸ੍ਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 58 ਹਰਬਲ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਯੁਰਵੇਦ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵਣ ਮਿੱਤਰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ ਹਰਿਆਲੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ 610 ਵਣ ਮਿੱਤਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਣ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਅਸਲੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਭਿੰਡਾਵਾਸ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਅਮੀਰ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ 5360 ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਪੈਨਸ਼ਨ                     

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ‘ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਯੋਜਨਾ’ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਰਾਜ ਦੇ 5,360 ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਹਰ ਰੁੱਖ ‘ਤੇ 3,000 ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ, ਛਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।

ਸਿਰਫ਼ ਫੋਟੋ ਖਿਚਵਾ ਕੇ ਬੂਟਾ ਲਾ ਦੇਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫੋਟੋ ਖਿਚਵਾ ਕੇ ਬੂਟਾ ਲਾ ਦੇਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਾਏ ਗਏ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਰੁੱਖ ਜੀਵਤ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵਣ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੋਣ, ਨਿਯਮਤ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਹੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਬਣਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਸੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸੂਬਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਨ ਮਹੋਤਸਵ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦਿਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।

ਅਰਾਵਲੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਬਣਿਆ ਮਿਸਾਲ – ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ

ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਵਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਐੱਨ.ਸੀ.ਆਰ. ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਲੋਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਨ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਅਤੇ ਵਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਰਾਓ ਨਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੋਚ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਅਰਾਵਲੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਐੱਨ.ਸੀ.ਆਰ. ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀਆ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵਣ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ, ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯਤਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰਗਾਮੀ ਨਤੀਜੇ ਦੇਣਗੇ।

ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਅਰਾਵਲੀ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵੈਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਪਛਾਣ

ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਰਾਵਲੀ ਪਰਬਤ ਲੜੀ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵੈਟਲੈਂਡ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗ੍ਰਾਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਭਾਲ, ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ, ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਯਤਨ, ਹਰਾ ਘੇਰਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਐੱਨ.ਸੀ.ਆਰ. ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਡਲ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਹਰੇ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ।

ਬੂਟੇ ਲਾਉਣਾ ਤਾਂ ਹੀ ਸਫ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਾਵੇ – ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਰਾਓ ਨਰਬੀਰ ਸਿੰਘ

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਵਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮੰਤਰੀ ਰਾਓ ਨਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸਵਾਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਮੌਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਬਣਨ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰ ਬੂਟੇ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਲਾਏ ਹੋਏ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਾਂਗ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹਰਾ-ਭਰਾ, ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁಕ್ತ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਲੈਣ।

ਵਣ ਮੰਤਰੀ ਰਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਡਿਜੀਟਲ ਸੱਦਾ ਅਪਣਾ ਕੇ ਬਚਾਓ ਕਾਗਜ਼, ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ

ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਓ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਛਪੇ ਹੋਏ ਸੱਦਾ-ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ ਲਈ ਰੁੱਖ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸੱਦਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਬਚਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਰਡ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ, ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ, ਸੜਕ ‘ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸੰਨੇਹਾ ਵੀ ਉਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਨਿੱਜੀ ਸੱਦਾ। ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਫ਼, ਹਰੇ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਤੇਜਪਾਲ ਤੰਵਰ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਮੁਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਣ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ੍ਰੀ ਰਵੀ ਸੈਣੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੁੱਖ ਵਣ ਸੰਭਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੇ.ਸੀ. ਮੀਣਾ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਾਜ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਤਿਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਰਾਵਤਾ, ਮਾਨੇਸਰ ਦੀ ਮੇਅਰ ਡਾ. ਇੰਦਰਜੀਤ ਯਾਦਵ, ਡੀ.ਸੀ. ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ, ਮਾਨੇਸਰ ਨਿਗਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਭਾਜਪਾ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਮਹਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਜੀਤ ਯਾਦਵ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਰਵਪ੍ਰਿਯ ਤਿਆਗੀ, ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਪ੍ਰਵੀਨ ਯਾਦਵ, ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਰੀਮਾ ਚੌਹਾਨ, ਚੀਫ਼ ਫੌਰੈਸਟ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਯਾਦਵ, ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਡੀ.ਐੱਫ.ਓ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਦਾਗੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਤਵੰਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।