BREASTFEEDING: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਾਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਅਜ਼ਮਾਈ ਹੋਈ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਹੜ੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਕੰਕਲ 6 ਆਮ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ…
ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਕੰਕਲ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸੀਨੀਅਰ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਦੇ ਨਗਰ ਰੋਡ ‘ਤੇ ਸਹਯਾਦਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ (ਮਨੀਪਾਲ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦੁਆਰਾ ਮਮਸਟੋਰੀ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ?
ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਕੰਕਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਹਰ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾ ਸਕਦੀ ਹੈ), ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਤਾਲ ਅਤੇ ਸਹੀ ਲੇਚ (ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਅਭਿਆਸ, ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਧਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਸਹੀ ਲੈਅ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
ਜੇਕਰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਛੋਟਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਲ?
ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਕੰਕਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, “ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪਿਲਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਛਾਤੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਛਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੇਚਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।”
ਕੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਦੁੱਧ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਬੱਚੇ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਫਾਰਮੂਲਾ ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਮਦਦਗਾਰ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਾਰਮੂਲਾ ਦੁੱਧ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਲੱਖਣ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼, ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਅਤੇ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ।
ਕੀ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲਾਪਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਕੰਕਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲਾਪਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਮ ਹਨ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਛਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਛਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ‘ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।”
ਕੀ ਬਿਮਾਰ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਬੁਖਾਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਰਅਸਲ, ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੂਤਕਾਰੀ ਜਾਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਕੀ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਦਾ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਕੰਕਲ ਦੇ ਮਤਾਬਕ, “ਇਹ ਇੱਕ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਦਾ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਾਂਗ, ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੋਜਨ ਪਸੰਦਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਬੱਚਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਭੋਜਨ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।”