11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦੀ 25 ਸਾਲਾ ਈਸਾਈ ਔਰਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਫੈਜ਼ਾਨ ਮਹਿਬੂਬ ਰਹਿਮਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਕਥਿਤ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਆਫ ਅੱਸੀਜ਼ੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੀ ਈਸਟਰ ਸੂਰਜ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀ ਰੈਲੀ ਵਿਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਟਰੱਕ ਚਲਾ ਕੇ ਧੱਕਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 60 ਲੋਕ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਏ।
4 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ, ਸਰਗੋਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ 21 ਸਾਲਾ ਈਸਾਈ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਾਰਕਸ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾਵਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਹਸਿਨ ਖਰਲ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ਾਰਤ ਖਰਲ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
26 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ, ਲਾਹੌਰ (ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ) ਦੇ ਸਾਧੋਕੀ ਕਾਹਨਾ ਨਉ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਫ਼ਤਿਖਾਰ ਮਸੀਹ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਲਾਸ਼ ਛੱਤੀ ਫੈਨ ਨਾਲ ਸਕਾਫ਼ ਨਾਲ ਲਟਕਦਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
27 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚਲੇ ਜਰਾਨਵਾਲਾ ਦੇ ਚੱਕ ਨੰਬਰ 648-ਜੀਬੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਜਾਵੇਦ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ 15 ਸਾਲਾ ਧੀ ਸਿਦਰਾ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਤੜਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਅਕਤੀ ਅਲੀ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2025 ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਲੀਜੀਅਸ ਫ੍ਰੀਡਮ (USCIRF) ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ (4 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ) ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ 12 ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਲੀਜੀਅਸ ਫ੍ਰੀਡਮ ਐਕਟ 1998 (IRFA) ਤਹਿਤ ‘Countries of Particular Concern’ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ USCIRF ਨੇ ਧਰਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਪਾਬੰਦੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਸੰਪੱਤੀ ਜ਼ਬਤ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ) ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਮਾਤਰ 1.3 ਫੀਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਓਪਨ ਡੋਰਜ਼ ਦੀ “ਵਰਲਡ ਵਾਚ ਲਿਸਟ 2026” ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 8ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਾਤਕ ਸਤਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ, ਸੋਮਾਲੀਆ, ਸੀਰੀਆ, ਯਮਨ, ਸੂਡਾਨ, ਇਰੀਟ੍ਰੀਆ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਜੋਂ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਤਕ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਧਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਖਿਆਤ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ… ਬਹੁਤੇ ਈਸਾਈ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਾਵਟ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਘੱਟ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖੁਲ੍ਹਾ ਛੱਡਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਈਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਾਇਕ ਵਿਰੋਧ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਝਗੜਿਆਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਵੱਲ ਵੈਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ) ਲਈ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖਾਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦੀ ਇੱਕੋ ਗਵਾਹੀ ਤੇ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਖਾਸ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਹਨ। ਲਾਹੌਰ, ਗੋਜਰਾ, ਜਰਾਨਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿਚ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਾਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 21 ਮਈ 2025 ਤੱਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 1987 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 307 ਈਸਾਈਆਂ ਤੇ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1994 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 26 ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਈਸਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਾਬ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਇਦਾਦ ਛੀਨਣੀ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ, ਘਰ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਇਲਜ਼ਾਮਬੱਧ’ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, 2 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਈ ਕਿ ਸਰਵਰ ਮਸੀਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਛੱਡਣੀ ਪਈ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਵੱਲੋਂ 9 ਜੂਨ 2025 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ “A Conspiracy to Grab the Land: Exploiting Pakistan’s Blasphemy Laws for Blackmail and Profit” ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਜ ਹਨ।
ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਸਰ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 26 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਜਸਟਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2021 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2024 ਤੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 137 ਈਸਾਈ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ 12-15 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ 13 ਸਾਲਾ ਈਸਾਈ ਲੜਕੀ ਮਰੀਆ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਦਾ 30 ਸਾਲਾ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ (ਇਹ ਮਾਮਲਾ “ਮਰੀਆ ਦਾ ਕੇਸ” ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ)। ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ 25 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਕਾਂਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨਲ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਰੀਆ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਵੈਧ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿਚ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧ ਭੜਕਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਚਰਚ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਖਤਰਨਾਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਜੈਂਡਰ ਗੈਪ ਰਿਪੋਰਟ 2026 ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 156 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਖਰੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਤਕਰਾ ਅਤੇ ਅਛੂਤਪੁਣਾ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਈਸਾਈ ਚੂਹੜਾ” ਅਤੇ “ਚਮਾਰ” ਵਰਗੀਆਂ ਤੁਛ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਆਦਿ ਵਿਚ ‘ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ’ ਦੀਆਂ ਰੀਤੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਲਾਸਫੇਮੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁਰਵਰਤੋਂ, ਸਮਾਜੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੀੜ ਹਿੰਸਾ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਅਪਰਿਆਪਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਘੱਟ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ: ਸੰਚਿਤਾ ਭਟਾਚਾਰਿਆ (ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ, ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਫਾਰ ਕਾਨਫਲਿਕਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ)