ਸਵੇਰੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਟੀਵੀ ਦੇਖਣ ਤੱਕ, ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਡਿਜੀਟਲ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਣਾ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਲਈ ਐਨਕਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ “ਬਲੂ-ਲਾਈਟ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਨਕਾਂ” ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦੇ ਅਤੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਐਨਕਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ…
ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਇਹ ਐਨਕਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਹਾਈ-ਊਰਜਾ ਵਾਲੀ ਬਲੂ ਲਾਈਟ (HEBL) ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਰੈਟੀਨਾ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੇਅਰਾਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।NIH ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਐਨਕਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ?
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਦਰਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਣਾ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੁੱਕ ਅਤੇ ਥਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਚਮਕ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਗਲਤ ਕੋਣ ‘ਤੇ ਬੈਠਣਾ ਵੀ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕੀ ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ?
ਨਹੀਂ, ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਮਾਇਓਪੀਆ, ਹਾਈਪਰਮੇਟ੍ਰੋਪੀਆ ਜਾਂ ਅਸਟੀਗਮੈਟਿਜ਼ਮ ਵਰਗੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਸਿਰਫ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਲੈਂਸਾਂ ਨੂੰ ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਫਿਲਟਰਿੰਗ ਕੋਟਿੰਗ ਨਾਲ ਵੀ ਲੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ?
ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਔਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝਪਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਐਨਕਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹੋ
ਮੌਜੂਦਾ ਡਾਕਟਰੀ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਥਾਈ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਐਨਕਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹੋ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਧਾਰਨ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਓ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਹਰ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੇਖੋ ਅਤੇ 20 ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ 20 ਫੁੱਟ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰੋ, ਜਿਸਨੂੰ 20-20-20 ਨਿਯਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਰਾਮ ਮਿਲੇਗਾ। ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝਪਕਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ
ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਸੌਣ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਚਮਕ ਘਟਾਓ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਮੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੀਂਦ ਚੱਕਰ ‘ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਰਾਮ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।