ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੁਝਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਲਿਸ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੰਟਰ-ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ISI) ਵੱਲੋਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਹਿਯੋਜਿਤ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ – ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ, ਸੁੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
30 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭਿੰਡੀ ਸੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲਾ ਧਮਾਕਾ ਪੁਲਿਸ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਪਰਿਆ, ਜੋ ਸਤੰਬਰ 2024 ਤੋਂ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 24 ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧ ਰਹੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 22 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕੀ ‘ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੰਧ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ – ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ – ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ‘ਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
30 ਮਾਰਚ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ISI-ਸਮਰਥਿਤ ਮੋਡੀਊਲ ਦੇ ਛੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੈਂਡਲਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਅਧਿਕਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ISI ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਤਿਆ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ – ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ – ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਲਈ ISI ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਘੱਟ ਖ਼ਰਚੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਕਸੀ ਯੁੱਧ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੋਕ – ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧੀ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇੜੀ – ਨੂੰ ਹਿੰਸਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭੂਮਿਕਾ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਕਾਸ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਲ ਕਿੰਨਾ ਗਹਿਰਾ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 11 ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 8 ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅਤੇ 3 ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸਨ – ਜੋ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (BKI) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੈਨਿਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰੇਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਫੌਜੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ISI ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ।
ਅਧਿਕਾਰਕ ਦਾਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ 24 ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਕੇਸ “ਹੱਲ” ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਜਾਂ ਡਿਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਜਾਂਚੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਮੋਡੀਊਲਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ISI-ਸਮਰਥਿਤ ਸ਼ਹਜ਼ਾਦ ਭੱਟੀ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੇਸ਼ਨ ਅਖ਼ਤਰ ਅਤੇ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਪੰਨੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦੇ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਸਟੇਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ‘ਤੇ ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੋਪੈਲਡ ਗ੍ਰਨੇਡ (RPG) ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਸਰਹਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਰਸਾਈ ਹੈ।
ਜੁਲਾਈ 2015 ਦਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2016 ਦਾ ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਮਲਾ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਸਲਾਮੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਹਾਲੀਆ ISI-ਸਮਰਥਿਤ ਮੋਡੀਊਲ ਹੁਣ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਰਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੌਜੂਦਾ ਖਤਰੇ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਸਮਰਥਿਤ ਜਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਇਨਕਾਰਯੋਗ, ਘੱਟ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਹਮਲੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਭਰੋਸਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਵੱਡੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਉਕਸਾਏ।
ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਜਾਬ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲੜਾਕੂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼।
ਦੂਜਾ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤੀਜਾ, ਸਥਾਨਕ ਗੈਂਗਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੰਧ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਵਰਤਣਾ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਤਮਕ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੋ ਖਤਰੇ – ਜੋ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ – ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ।
ਹਾਲੀਆ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ISI ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਮ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੇਕੀ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ।
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਨੌਜਵਾਨ-ਗੈਂਗ ਸੰਬੰਧ ਹੁਣ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਾਜ਼ੁਕ ਦਰਿਆਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਸਤੇ ਤਸਕਰੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕਸੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇਕੱਠੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਅਪਰਾਧ-ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਜਾਂਚਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਅਸਥਾਈ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ – ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ, ਨਸ਼ੇ, ਹਥਿਆਰ ਤਸਕਰੀ, ਗੈਂਗਸਟਰ ਜਾਲ ਅਤੇ ISI ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਿਭਾਗਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਲੇਖਕ: ਨਿਜੀਸ਼ ਐਨ
ਰਿਸਰਚ ਅਸੋਸੀਏਟ; ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਕਾਨਫਲਿਕਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ